Carpaal tunnel syndroom en schouderpijn: wat is het verband?

Tintelingen in de vingers, een doof gevoel in de hand en pijn die vanuit de pols omhoog trekt naar de schouder. Carpaal tunnel syndroom wordt vaak puur als een polsklacht gezien, maar de pijn kan verder uitstralen dan de meeste mensen verwachten. Tegelijkertijd kan schouderpijn klachten geven die sterk lijken op carpaal tunnel syndroom. In dit artikel leg ik uit wat carpaal tunnel syndroom is, hoe het verband met schouderpijn werkt en hoe je de twee van elkaar onderscheidt.

Wat is het carpaal tunnel syndroom?  

De carpale tunnel is een nauw kanaal aan de binnenzijde van de pols, gevormd door de handwortelbeentjes en een strak ligament. Door dit kanaal lopen negen buigpezen en de nervus medianus, de belangrijkste zenuw voor gevoel en beweging in de duim, wijs-, middel- en een deel van de ringvinger.

Bij carpaal tunnel syndroom is er te veel druk op de nervus medianus. Die druk ontstaat door zwelling van het weefsel in de tunnel, waardoor de zenuw minder goed functioneert.

Dit geeft klachten als:

• Tintelingen en een doof gevoel in de duim, wijs- en middelvinger
• Pijn in de hand of pols, soms uitstralend naar de onderarm en schouder
• Krachtverlies in de hand, zoals dingen laten vallen
• Klachten die 's nachts verergeren en waarbij wapperen van de hand tijdelijk verlichting geeft

Het carpaal tunnel syndroom is de meest voorkomende zenuwbeknelling in het menselijk lichaam en komt vaker voor bij vrouwen dan bij mannen.

Symptomen van het carpaal tunnel syndroom

De symptomen van carpaal tunnel syndroom beginnen vaak geleidelijk en verergeren zonder behandeling. De meest voorkomende klachten:

• Tintelingen of een doof gevoel in de duim, wijs- en middelvinger en een deel van de ringvinger
• Pijn in de hand en pols, met name 's nachts
• Krachtverlies in de hand, waardoor dingen vaker worden losgelaten
• Een zwaar of opgeblazen gevoel in de vingers, ook als er geen zichtbare zwelling is
• Klachten die verergeren bij activiteiten zoals fietsen, autorijden of werken achter de computer

Uitstraling naar de schouder

Wat veel mensen niet weten is dat de pijn bij carpaal tunnel syndroom verder kan uitstralen dan de hand en pols alleen. De nervus medianus loopt via de onderarm en elleboog door naar de bovenarm en schouder. Bij een beknelling in de pols kan de pijn die route omhoog volgen, met een zeurend of brandend gevoel in de bovenarm en schouder als gevolg.

Die uitstraling wordt sterker naarmate de beknelling ernstiger is. Bij milde klachten blijft de pijn vaak beperkt tot de hand en pols. Bij ernstigere beknelling kan de pijn 's nachts hoog in de arm of schouder worden gevoeld, een patroon dat in de medische literatuur ook wel brachialgia nocturna wordt genoemd.

Dat maakt carpaal tunnel syndroom lastig te onderscheiden van schouderklachten, zeker als de polsklachten op de achtergrond blijven en de schouderpijn meer op de voorgrond staat.

Hoe het carpaal tunnel syndroom schouderpijn kan veroorzaken

De nervus medianus begint niet in de pols, maar loopt helemaal vanaf de nek via de schouder en arm naar de hand. Een beknelling in de carpale tunnel aan het einde van die route kan de zenuw over de hele lengte gevoeliger maken. Dat verklaart waarom de pijn bij carpaal tunnel syndroom soms ver buiten de pols wordt gevoeld.

Daarnaast speelt het zogenaamde double crush mechanisme een rol. Wanneer een zenuw op één plek al onder druk staat, is hij gevoeliger voor prikkeling op andere punten langs zijn traject. Een lichte beknelling in de pols kan daardoor schouderpijn versterken die anders nauwelijks merkbaar zou zijn, of omgekeerd.

Tot slot kan aanhoudende pijn in de hand en pols leiden tot een gewijzigd bewegingspatroon van de arm en schouder, wat op zijn beurt schouderspieren overbelast en secundaire schouderpijn veroorzaakt.

Oorzaken van het carpaal tunnel syndroom

Carpaal tunnel syndroom ontstaat wanneer de druk in de carpale tunnel te hoog wordt voor de nervus medianus. Wat die druk veroorzaakt verschilt per persoon. De meest voorkomende oorzaken:

• Repetitieve bewegingen — langdurig typen, werken met een muis of gebruik van trillend gereedschap verhoogt de druk op de pols
• Langdurige buig- of strekstand van de pols — bij fietsen, autorijden of slapen met gebogen polsen
• Hormonale veranderingen — zwangerschap, overgang en schildklieraandoeningen kunnen vochtretentie veroorzaken die de tunnel vernauwen
• Anatomische factoren — een van nature nauwere carpale tunnel, een eerdere polsbreuk of artrose van de pols
• Systemische aandoeningen — diabetes, reumatoïde artritis en jicht verhogen het risico aanzienlijk

In veel gevallen is er geen enkelvoudige oorzaak, maar een combinatie van factoren die samen de druk in de tunnel ophogen. Vrouwen hebben van nature een nauwere carpale tunnel en krijgen daardoor vaker last van dit syndroom dan mannen.

Behandeling van het carpaal tunnel syndroom

De behandeling van carpaal tunnel syndroom richt zich op het verminderen van de druk op de nervus medianus in de pols. Dat is een belangrijk onderscheid: ook als de pijn tot in de schouder uitstraalt, zit de oorzaak in de pols. Schouderoefeningen verlichten de uitstraling niet en lossen het onderliggende probleem niet op.

Afhankelijk van de ernst van de klachten zijn er verschillende behandelopties:

• Polsspalk — een nachtspalkt houdt de pols in een neutrale positie, waardoor de druk op de zenuw tijdens het slapen afneemt. Dit is vaak de eerste stap bij milde klachten.
• Aanpassen van activiteiten — vermijden van langdurige buigstand van de pols en repetitieve belasting
• Fysiotherapie — zenuwmobilisatie en oefeningen gericht op de pols kunnen de klachten verminderen
• Corticosteroïdinjectie — vermindert de zwelling in de tunnel en geeft tijdelijke verlichting
• Operatie — bij aanhoudende of ernstige klachten wordt het ligament boven de tunnel doorgesneden, waardoor de zenuw meer ruimte krijgt. De nachtelijke klachten verdwijnen hierna vaak snel.

Bij milde klachten herstelt ongeveer 25% van de mensen spontaan binnen een jaar. Bij aanhoudende of verergerende klachten is gerichte behandeling nodig om blijvende zenuwschade te voorkomen.

Onderscheid tussen carpaal tunnel syndroom en andere schouderklachten

Omdat carpaal tunnel syndroom kan uitstralen naar de schouder, en schouderklachten tintelingen in de arm en hand kunnen geven, is de grens tussen beide niet altijd duidelijk. Toch zijn er kenmerken die helpen onderscheid te maken.

Wijst meer op carpaal tunnel syndroom:

• Tintelingen en gevoelloosheid specifiek in de duim, wijs- en middelvinger
• Klachten die 's nachts verergeren en verminderen door de hand te wapperen
• Pijn die begint in de hand of pols en omhoog trekt
• Klachten die verergeren bij gebogen polsstand

Wijst meer op een schouderprobleem:

• Pijn bij het heffen of draaien van de arm
• Pijn die begint in de schouder en uitstraalt naar de arm, zonder duidelijke polsklachten
• Krachtverlies bij schouderbelasting, niet bij knijpen of grijpen
• Nachtelijke pijn die verergert bij liggen op de schouder

Twijfel je of jouw klachten door carpaal tunnel syndroom komen of een andere oorzaak hebben? Doe de gratis schoudertest van Schouderfysio en ontdek welk type schouderklacht bij jou past. Zo krijg je een beter beeld van de échte oorzaak van je schouderpijn.